اِقْرَاْ كِتَابَكَؕ كَفٰى بِنَفْسِكَ الْیَوْمَ عَلَیْكَ حَسٖیبًاؕ
Diyanet meali
"Oku kitabını! Bugün hesap sorucu olarak sana nefsin yeter" denilecektir.
Kelime meali
Diyanet bu metni 13-14 âyetleri için birlikte vermiştir.
“Sorumluluk” diye çevirdiğimiz 13. âyetteki tâir kelimesi sözlükte “kuş” demek olup burada mecaz olarak sorumluluk anlamında kullanılmıştır. İslâm’dan önce Araplar, bir işi yapmanın hayırlı olup olmayacağını anlamak için bir kuşu salıverirlerdi. Kuşun sağ tarafa doğru uçması hayra, sol tarafa doğru uçması şerre işaret sayılırdı. Bu sebeple tâir kelimesi “şans, uğur, talih” anlamında da kullanılmaya başlandı. Buradan hareketle tefsirlerde tâir kelimesine “kader” mânası verildiği gibi, “hayır ve şer, mutluluk ve mutsuzluk, amel, rızık, yükümlülük” gibi değişik açıklamalar da getirilmiştir (bk. Kurtubî, X, 233-234). Bize göre bunlar içinde tercihe en uygun olanı “amel ve yükümlülük” anlamıdır; bunu “sorumluluk” diye ifade etmek daha uygun düşmektedir. Âyetin devamında gelen “kitap” yani amel defteri kavramı da bunu desteklemektedir. Buna göre herkes kendinden sorumludur; her insan yaptığı ile kendini bağlamış, sorumluluk altına girmiştir, sonucunu da önüne amel defteri konularak görecektir.
Bundan önceki âyetlerde İsrâiloğulları’nın tutumlarına, ardından da Kur’an’ın işlevine atıfta bulunuldu; İslâmî literatürde tevhid, nübüvvet ve âhiret şeklinde özetlenen dinî hakikatler üzerinde durularak inanıp iyi işler yapanların büyük ecir alacakları, inanmayanları da “elem verici bir azap” beklediği; Allah’ın, bildirilmesi gerekli her konuyu ayrıntılarıyla açıkladığı ifade edildi. Bütün bunlardan sonra 13. âyette artık insanlar için mazeret kalmadığı belirtilmek üzere, mahşer meydanında toplanan herkesin sorumluluğunun kendi omuzunda olacağı; 14. âyette de her insana, “Oku şimdi kitabını! Bugün kendini yargılamak üzere kendi nefsin yeter!” denileceği bildirilmektedir.
Kur'an Yolu Tefsiri Cilt: 3 Sayfa: 469
Kaynak: Diyanet Kur’an Yolu tefsiri (aynı tefsir grubu, tefsirdeki atıf veya ters atıf).
İsrâ 17/13 · aynı tefsir grubu
وَكُلَّ اِنْسَانٍ اَلْزَمْنَاهُ طَٓائِرَهُ فٖی عُنُقِهٖؕ وَنُخْرِجُ لَهُ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ كِتَابًا یَلْقٰیهُ مَنْشُورًا
Her insanın amelini boynuna yükledik. Kıyamet günü kendisine, açılmış olarak karşılaşacağı bir kitap çıkaracağız.
Âl-i İmrân 3/30 · bu âyete atıf yapan tefsir
یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَرًاۚۛ وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُٓوءٍۚۛ تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُٓ اَمَدًا بَعٖیدًاؕ وَیُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهُؕ وَاللّٰهُ رَؤُ࣒فٌ بِالْعِبَادِࣖ
Herkesin yaptığı iyiliği ve yaptığı kötülüğü hazır bulacağı günde kişi, kötülükleri ile kendi arasında uzak bir mesafe bulunmasını ister. Yine Allah sizi kendisine karşı dikkatli olmanız hakkında uyarmaktadır. Allah kullarını çok esirgeyicidir.
Tekvîr 81/2 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْࣕۙ
Yıldızlar, bulanıp söndüğü zaman,
Tekvîr 81/4 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْࣕۙ
Gebe develer salıverildiği zaman.
Tekvîr 81/5 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْࣕۙ
Yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman,
Tekvîr 81/6 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْࣕۙ
Denizler kaynatıldığı zaman,
Tekvîr 81/7 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْࣕۙ
Ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman.
Tekvîr 81/8 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الْمَوْءُ࣒دَةُ سُئِلَتْۙ
Diri diri gömülen kız çocuğunun, hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman,
Tekvîr 81/9 · bu âyete atıf yapan tefsir
بِاَیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْۚ
Diri diri gömülen kız çocuğunun, hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman,
Tekvîr 81/10 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْࣕۙ
Amel defterleri açıldığı zaman,
Tekvîr 81/11 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا السَّمَٓاءُ كُشِطَتْࣕۙ
Gökyüzü (yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman,
Tekvîr 81/12 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الْجَحٖیمُ سُعِّرَتْࣕۙ
Cehennem alevlendirildiği zaman,
Tekvîr 81/13 · bu âyete atıf yapan tefsir
وَاِذَا الْجَنَّةُ اُزْلِفَتْࣕۙ
Cennet yaklaştırıldığı zaman,
İnşikâk 84/7 · bu âyete atıf yapan tefsir
فَاَمَّا مَنْ اُو࣒تِیَ كِتَابَهُ بِیَمٖینِهٖۙ
Kime kitabı sağından verilirse,
Bu âyet için hadis kaydı yok.
Yapay zekadan faydalanılmıştır. Hata olabilir. Lütfen hata varsa bildiriniz.