Bakara 2/235
Sayfa 37 · Tefsir bölümü 234–235
وَلَا جُنَاحَ عَلَیْكُمْ فٖیمَا عَرَّضْتُمْ بِهٖ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَٓاءِ اَوْ اَكْنَنْتُمْ فٖٓی اَنْفُسِكُمْؕ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلٰكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا اِلَّٓا اَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًاؕ وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتّٰى یَبْلُغَ الْكِتَابُ اَجَلَهُؕ وَاعْلَمُٓوا اَنَّ اللّٰهَ یَعْلَمُ مَا فٖٓی اَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُۚ وَاعْلَمُٓوا اَنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ حَلٖیمٌࣖ
Diyanet meali
(Vefat iddeti beklemekte olan) kadınlara kendileri ile evlenmek istediğinizi üstü kapalı olarak anlatmanızda veya bu isteğinizi içinizde saklamanızda sizin için bir günah yoktur. Allah biliyor ki siz onlara (bunu er geç mutlaka) söyleyeceksiniz. Meşru sözler söylemeniz dışında sakın onlarla gizliden gizliye buluşma yönünde sözleşmeyin. Bekleme müddeti bitinceye kadar da nikah yapmaya kalkışmayın. Şunu da bilin ki Allah içinizden geçeni hakkıyla bilir. Onun için Allah'a karşı gelmekten sakının ve yine şunu da bilin ki Allah gerçekten çok bağışlayandır, halimdir. (Hemen cezalandırmaz, mühlet verir.)
Kur'an Yolu Meali
Bu kadınlarla evlenme isteğinizi üstü kapalı bildirmenizde veya içinizde saklamanızda bir sakınca yoktur. Allah bu kadarını onlara söyleyeceğinizi bilmektedir. Fakat meşrû söz söylemeniz dışında onlarla gizli sözleşme yapmayın. Bekleme emri süresine ulaşmadıkça evlenme akdi yapmaya kalkışmayın. Bilin ki Allah içinizde olanları bilmektedir. O’ndan sakının ve bilin ki Allah çok bağışlayıcıdır, halîmdir.
Açıklamalı Meal · Saffet Bakırcı
Böyle kocası ölmüş veya geri dönüşü olmayan, bâin talâkla boşanmış, yani önceki kocalarıyla evlilik ilişkisi tamamen sona ermiş olan kadınlarla evlenme isteğinizi —bekleme süreleri hâlen devam ediyor olsa bile— üstü kapalı olarak onlara bildirmenizin veya kalbinizde böyle bir niyet beslemenizin bir sakıncası yoktur. Sizin iç dünyanızı sizden daha iyi tanıyan Allah, o kadınları gönlünüzden geçireceğinizi bilmekte ve bu doğal tepkinizden dolayı sizi mâzur görmektedir. O hâlde, onlara evlilik isteğinizi bildirebilirsiniz, fakat onlarla gizli gizli buluşmak üzere sözleşmeyin; ancak bu, hiçbir şekilde görüşmeyeceksiniz anlamına gelmez. Onlarla, İslâm’ın ortaya koyduğu ahlâk ve edep kuralları çerçevesinde ve beşerî ilişkilerin gerektirdiği ölçüde görüşüp konuşabilir, onlara, meşrû ve güzel sözler söyleyebilirsiniz. Bu arada, beklemeleri gereken süre dolmadan, sakın nikâh kıymaya kalkmayın! İyi bilin ki, Allah gönlünüzden geçen her şeyi bilmektedir, o hâlde, ondan gelen emirler doğrultusunda yaşayın ve onun sevgisini kaybetmekten sakının! Şunu da iyi bilin ki, Allah Ğafur’dur. Çok bağışlayıcıdır. Sonsuz şefkatiyle kullarına yumuşak ve affedici davranır, ceza vermekte acele etmez, yani Halîm’dir.
Kelime meali
Diyanet bu açıklamayı 234–235. âyetler için birlikte yazmıştır.
Câhiliye döneminde kocası ölen kadınlar mağaramsı bir yere kapanır, kimseyle temas etmez, yıkanmaz, saçlarını taramaz, tırnaklarını kesmezdi. Hz. Peygamber bu şekilde yas tutmayı yasakladı; akraba için üç gün, koca için ise karısına mahsus olmak üzere dört ay on gün bir nevi yas tutmayı meşrû kıldı. Yas tutan kadın renkli elbiseler giymez, makyaj yapmaz ve güzel koku sürünmez (Buhârî, “Cenâiz”, 31).
Kocası vefat eden kadın hâmile ise çocuğunu doğuruncaya kadar (Talâk, 65/4), hâmile değilse dört ay on gün geçinceye kadar bekler, vefat iddeti denilen bu süre içinde yukarıda zikredilen ölçüde yas tutar, evlenmez ve kendine açıktan evlenme teklifi yapılamaz, onunla evlenmek isteyenler bu niyetlerini ancak üstü kapalı ifadelerle (ta‘riz yoluyla) hissettirirler. İddet esnasında kadın, aksine bir zarûret bulunmadıkça kocasıyla paylaştıkları evinde kalır. “İşi için gündüzleri, farz olan hac ibadeti için de hac günlerinde çıkması câizdir” diyen müctehidler vardır (Ebû Bekir İbnü’l-Arabî, I, 209 vd.); ancak müctehidlerin çoğunluğu bunları da câiz görmemişlerdir.
Vefat iddetinin gerekçesi (hikmeti) hakkında değişik açıklamalar yapılmıştır. Bunların başında kadının ölen kocasından hâmile olup olmadığını tesbit etmek ve şayet hâmile kalmışsa çocuğunu doğuruncaya kadar bir başkasıyla evlenmesini engellemek gelir. Bunun yanı sıra duygusal yönü daha baskın olan kadının kendini toparlayıp hayata intibak etmesine fırsat vermek de iddetin amaçlarından biri olarak gösterilmiştir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu Tefsiri · Cilt: 1 Sayfa: 373-374
Diyanet tefsirinde bu âyetle ilgili bir âyet atfı yok.
Diyanet’in 234–235. âyetler açıklamasında geçen hadisler.
Yas tutan kadın renkli elbiseler giymez, makyaj yapmaz ve güzel koku sürünmez
Buhârî, “Cenâiz”, 31