İsrâ 17/42
Sayfa 285 · Tefsir bölümü 42–43
قُلْ لَوْ كَانَ مَعَهُٓ اٰلِهَةٌ كَمَا یَقُولُونَ اِذًا لَابْتَغَوْا اِلٰى ذِی الْعَرْشِ سَبٖیلًا
Diyanet meali
De ki: "Eğer onların iddia ettiği gibi, Allah'la beraber (başka) ilahlar olsaydı, o zaman o ilahlar da arşın sahibine ulaşmak için elbette bir yol ararlardı.
Kur'an Yolu Meali
De ki: Eğer söyledikleri gibi Allah’tan başka ilâhlar olsaydı onlar da arşın sahibine yakınlaşmak için yollar ararlardı.
Açıklamalı Meal · Saffet Bakırcı
Ama sen bıkmadan, usanmadan uyarmaya devam ederek de ki: ‘Eğer onların iddia ettikleri gibi, onunla beraber başka tanrılar var olsaydı, o zaman elbette Arş’ın Sahibi ve Evrenin Mutlak Hükümranı olan Allah’ın katına ulaşıp ona üstün gelmek ve evrenin tek hâkimi olmak için bir sebep, bir yol bulmaya çalışırlardı. Değilse onlar da Allah’a hakkıyla kul olmaya uğraşırlar ve onun yanında daha değerli olmak için yarışırlardı. Çünkü Tanrı, kendisinden daha yüce, daha kudretli hiçbir şey olmayan varlık demektir. O hâlde:
Kelime meali
Diyanet bu açıklamayı 42–43. âyetler için birlikte yazmıştır.
Tefsirlerde 42. âyete genellikle iki anlam verilmektedir. Buna göre eğer –farzımuhal– Allah’tan başka ilâhlar olsaydı:
a) Tıpkı bir ülkede krallık tahtına göz diken birden fazla heveslinin birbiriyle taht kavgasına girişmesi gibi o sözde ilâhlar da “arşın sahibi”ne (Allah) ulaşmak ve O’nun egemenliğine son vermek için yol arar, kavgaya tutuşurlardı;
b) Allah nezdinde daha çok yakınlık kazanıp itibar sahibi olmak için birbiriyle yarışırlardı (Taberî, XV, 91). Müşrikler sözde tanrıların kendilerini Allah’a yaklaştıracağına inanıyorlardı. İkinci şıktaki yoruma göre, eğer öyle tanrılar olsaydı önce onlar Allah’a yaklaşma yarışına girerlerdi. Böyle varlıklara da tanrı denemez (çok tanrıcılığın reddine ilişkin olarak ayrıca bk. Enbiyâ 21/22). Şu halde Allah, bu şekilde kendisine ortak koşulmasından münezzehtir; O, hiçbir şey ile hiçbir yönden denk tutulamayacak kadar yücedir, büyüktür.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu Tefsiri · Cilt: 3 Sayfa: 485
Bu bölümün tefsirinde anılan âyetler
Diyanet, 42–43. âyetlerin açıklamasında bu âyetlere atıf yapar.
لَوْ كَانَ فٖیهِمَٓا اٰلِهَةٌ اِلَّا اللّٰهُ لَفَسَدَتَاۚ فَسُبْحَانَ اللّٰهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا یَصِفُونَ
Eğer yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı kesinlikle ikisinin de düzeni bozulurdu. Demek ki, Arş'ın Rabbi Allah onların nitelemelerinden uzaktır, yücedir.
Bu âyete atıf yapan tefsirler
Bu âyet, aşağıdaki âyetlerin Diyanet açıklamasında anılır.
22 Eğer yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı kesinlikle ikisinin de düzeni bozulurdu. Demek ki, Arş'ın Rabbi Allah onların nitelemelerinden uzaktır, yücedir.
23 O, yaptığından dolayı sorgulanamaz fakat onlar sorgulanırlar.
Diyanet tefsirinde bu âyetle ilgili hadis kaydı yok.