Vâkıa 56/48
Sayfa 534 · Tefsir bölümü 41–56
اَوَاٰبَٓاؤُ࣑نَا الْاَوَّلُونَ
Diyanet meali
"Evvelki atalarımız da mı?"
Kur'an Yolu Meali
Üstelik gelip geçmiş atalarımız da mı?”
Açıklamalı Meal · Saffet Bakırcı
‘Hem biz, hem de geçmiş atalarımız, öyle mi?’
Kelime meali
Diyanet bu açıklamayı 41–56. âyetler için birlikte yazmıştır.
Bu defa, âhireti inkâr ederek dünya hayatını boşa geçirenlerin acı âkıbeti ve içine düşecekleri vahim durumlar canlı bir anlatımla tasvir edilmektedir (cehennem hakkında bilgi için bk. Ömer Faruk Harman-Bekir Topaloğlu, “Cehennem”, DİA, VII, 225-233).
45. âyetteki mütrefîn kelimesi –Kur’an’da aynı kökten gelen kelimelerin kullanımı da dikkate alınarak– genellikle “sahip olduğu imkânlardan ötürü, refah içinde şımaran insanlar” mânasında anlaşılmıştır. Bu bağlamda kelimeyi “Allah’a şirk koşanlar” veya “kibirlenenler” şeklinde yorumlayan müfessirler de vardır (Şevkânî, V, 178). Râzî’nin dikkate değer açıklamasından da (XXIX, 170-171) yararlanarak bu konuda şöyle bir değerlendirme yapılabilir: Amel defteri solundan verilecek cehennemlikler hep zenginlerden olmayacağına göre burada kötülenen şey, insanların nimetler içinde olması değildir; asıl eleştirilen tutum, müteakip âyette değinilen, günahta ve inkârcılıkta ısrar etmektir. Esasen yoksulluk ve zenginlik hem toplumsal şartlara hem de kişinin algılamasına göre izâfîlik taşır ve hemen bütün insanlar –sahip oldukları imkânlar çerçevesinde– nimetin asıl sahibini görmezden geliyorsa “mütref” olarak nitelenebilir. Dolayısıyla, burada eleştirilenler, âhiret endişesi taşımayan, ahlâkî değerlere sırt çevirerek gününü gün eden, böylece hazlarının tutsağı haline gelen ve ebedî kurtuluşları için ellerindeki en büyük fırsat olan ömürlerini hoyratça tüketenlerdir.
46. âyetin meâlinde hıns kelimesinin “günah” anlamı esas alınmıştır. Müfessirlerin çoğunluğuna göre burada, cehennemliklerin Lokman sûresinin 13. âyetinde en büyük günah olarak nitelenen şirk (Allah’a ortak koşma) üzerindeki inatçı tavırlarından söz edilmektedir. Bu kelimenin “yemini bozma” anlamından hareketle âyet, “Onlar o büyük yeminlerini bozmamakta ısrarcı davranıyorlardı” şeklinde de çevrilebilir; bu takdirde Nahl sûresinin 38. âyetinde belirtildiği üzere müşriklerin, “Allah’ın ölen birini diriltmeyeceğine dair en büyük yeminleri etmeleri”ne atıfta bulunulmuş olur (İbn Atıyye, V, 246; zakkum ağacı hakkında bilgi için bk. Sâffât 37/62-65).
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu Tefsiri · 11233
Bu bölümün tefsirinde anılan âyetler
Diyanet, 41–56. âyetlerin açıklamasında bu âyetlere atıf yapar.
62 Ziyafet olarak bu mu daha hayırlı, yoksa zakkum ağacı mı?
63 Şüphesiz biz onu zalimler için bir imtihan aracı kıldık.
64 O, cehennemin dibinde biten bir ağaçtır.
65 Onun meyveleri sanki şeytanların kafalarıdır.
Diyanet tefsirinde bu âyetle ilgili hadis kaydı yok.