Nahl 16/59
Sayfa 272 · Tefsir bölümü 58–59
یَتَوَارٰى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُٓوءِ مَا بُشِّرَ بِهٖؕ اَیُمْسِكُهُ عَلٰى هُونٍ اَمْ یَدُسُّهُ فِی التُّرَابِؕ اَلَا سَٓاءَ مَا یَحْكُمُونَ
Diyanet meali
Kendisine verilen kötü müjde (!) yüzünden halktan gizlenir. Şimdi onu, aşağılanmış olarak yanında tutacak mı, yoksa toprağa mı gömecek? Bak, ne kötü hüküm veriyorlar!
Kur'an Yolu Meali
(Aklınca) verilen müjdenin kötülüğünden dolayı halktan gizlenir. Böyle bir alçaltıcı duruma rağmen onu yanında mı tutsun yoksa toprağa mı gömsün! Görün işte, ne kötü yargıda bulunuyorlar!
Açıklamalı Meal · Saffet Bakırcı
Kendisine verilen bu ‘utanç verici’ müjde yüzünden insanların içine çıkamaz olur, evine kapanıp kara kara düşünmeye başlar; şimdi bu ‘alçaklığa’ katlanıp onu evinde mi tutsun, yoksa onurunu kurtarmak için kızını diri diri toprağa mı gömsün! Bakın, ne kötü hüküm veriyorlar!
Kelime meali
Diyanet bu açıklamayı 58–59. âyetler için birlikte yazmıştır.
Câhiliye Arapları kız çocuklarını iki sebeple istemezlerdi: İlki geçim sıkıntısı, ikincisi de namus anlayışları (Râzî, XX, 56). Erkek çocuklar ileride kabilenin silâhşoru olacakları için onları istememek şöyle dursun, 57. âyetin sonunda da ima edildiği üzere, erkek çocuklara sahip olmaktan özellikle hoşlanırlar, sayılarının çokluğu ile övünürlerdi; fakat kız çocukları, Türkçe’deki meşhur deyimiyle “kaşık düşmanı” olarak telakki edilirdi. İkinci ve daha önemli sebebe gelince, ardı arkası kesilmeyen kabileler arası savaşlarda kız ve kadınların esir düşmeleri ve câriye olarak tutulmaları, alınıp satılmaları, namusuna çok düşkün olan Câhiliye Arabı için son derece onur kırıcı bir durumdu ve bu yüzden toplumda kız çocuğuna sahip olmak bir utanç sebebi olarak algılanıyordu; aslında sevinmek gerektiği için 59. âyette “müjde” kelimesiyle ifade edilen böyle bir doğum haberi alan baba, tam tersine üzüntüye boğuluyordu. Âyet, bu son derece cahilce telakkinin, acımasız törenin baskısı altında kalan, ama fıtratındaki babalık duygusunun etkisinden de kurtulamayan Câhiliye Arabı’nın bunalımını, kısa fakat oldukça etkileyici bir ifadeyle özetlemektedir: “Böyle bir alçaltıcı duruma rağmen onu yanında mı tutsun yoksa toprağa mı gömsün!” Âyet, onları böylesine korkunç bir ikilemle karşı karşıya bırakan zihniyeti, “Görün işte, ne kötü yargıda bulunuyorlar!” diyerek mahkûm etmektedir (kız çocuklarının öldürülmesi hususunda ayrıca bk. İsrâ 17/31; Tekvîr 81/8-9).
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu Tefsiri · Cilt: 3 Sayfa: 410
Bu bölümün tefsirinde anılan âyetler
Diyanet, 58–59. âyetlerin açıklamasında bu âyetlere atıf yapar.
وَلَا تَقْتُلُٓوا اَوْلَادَكُمْ خَشْیَةَ اِمْلَاقٍؕ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَاِیَّاكُمْؕ اِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْــًٔا كَبٖیرًا
Yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Onları da, sizi de biz rızıklandırırız. Onları öldürmek gerçekten büyük bir günahtır.
8 Diri diri gömülen kız çocuğunun, hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman,
9 Diri diri gömülen kız çocuğunun, hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman,
Bu âyete atıf yapan tefsirler
Bu âyet, aşağıdaki âyetlerin Diyanet açıklamasında anılır.
19 Lât ve Uzza'ya ve diğer üçüncüsü Menat'a ne dersiniz?
20 Lât ve Uzza'ya ve diğer üçüncüsü Menat'a ne dersiniz?
21 Erkek size de, dişi O'na mı?
22 Öyle ise bu çok insafsızca bir paylaştırmadır.
+ 8 âyet daha
1 Güneş, dürüldüğü zaman,
2 Yıldızlar, bulanıp söndüğü zaman,
3 Dağlar, yürütüldüğü zaman,
4 Gebe develer salıverildiği zaman.
+ 9 âyet daha
Diyanet tefsirinde bu âyetle ilgili hadis kaydı yok.