Sâd 38/1
Sayfa 452 · Tefsir bölümü 1–2
صٓ وَالْقُرْاٰنِ ذِی الذِّكْرِؕ
Diyanet meali
Sâd. O şanlı, şerefli Kur'an'a andolsun (ki o, Allah sözüdür).
Kur'an Yolu Meali
Sâd. Öğüt ve uyarı dolu Kur’an’a andolsun ki inkâr edenler, bu uyarıya kulak verecekleri yerde, gurura kapılmış ve ayrılığa düşmüşlerdir.
Açıklamalı Meal · Saffet Bakırcı
Sâd! Dinle, ey insanoğlu! Bunları sana Allah söylüyor. Başkasının sözüne benzetme: Bu Kur’ân, her şeyi hem de tam ve mükemmel bir şekilde bilen, her şeye gücü yeten, rahmet ve merhamet sahibi, tek Rab ve yegâne İlah olan Allah’ın sözüdür. Şimdi bu sözün huzurundasın. Böyle dinle! Bu mesaj, sonsuz şefkat, rahmet ve merhamet sahibi Allah tarafından, onun hükümlerini onun adına uygulaması için yeryüzünde halife tayin ettiği insanoğluna indirilmiştir: İşte, insanları eğitip mükemmel bir toplum oluşturabilmek için ihtiyaç duyabileceğiniz her türlü hikmet, öğüt, uyarı ve ibretleri içerisinde barındıran ve size, dillere destan olacak şan, şeref, itibar, yücelik kazandırmaya ve gündem belirlemeye tek yetkili olan bu şanlı Kur’ân’a yemin olsun ki, insanlığı dünyada ve âhirette mutluluğa, kurtuluşa ulaştıracak tek yol, İslâm yoludur!
Kelime meali
Diyanet bu açıklamayı 1–2. âyetler için birlikte yazmıştır.
Sûrenin başında yer alan “sâd”, hurûf-ı mukattaa denilen harflerdendir (bu konuda bilgi için bk. Bakara 2/1).
İlk âyetteki “Kur’an” kelimesiyle Kur’an-ı Kerîm’in bütünü veya özellikle bu sûre kastedilmiş olabilir. “Öğüt ve uyarı” diye çevirdiğimiz aynı âyetteki zikr kelimesi “şeref, şan” anlamına da gelmektedir. Bu anlam dikkate alındığında ilgili cümleyi, “Şerefli, şanlı Kur’an’a andolsun ki” şeklinde anlamak gerekir. Birinci anlama göre Kur’an’ın, insanları bâtıl inançlardan kurtarıp doğru inançlara yöneltmeyi; hak ve adaletle bağdaşmayan, insanlık onuruna yakışmayan tutum ve davranışlardan arındırıp temiz bir hayata, erdemli davranışlara kavuşturmayı amaçlayan buyruk ve yasaklarına, aydınlatıcı ve uyarıcı mahiyetteki açıklamalarının önemine dikkat çekilmekte; ikinci anlama göre bu ifade, anılan özellikleriyle Kur’an’ın müslümanlar için gelecekte bir şeref kaynağı olacağı, Kur’an sayesinde müslümanların şanlı bir uygarlık kuracakları müjdesini içermektedir. Nitekim sûrenin son âyetinde de bu müjdenin mutlaka gerçekleşeceği bildirilmektedir.
İnkârcıların genel tutumu, öğüt ve uyarı dolu Kur’an’ı Allah kelâmı saymama ve onun bu özelliklerini tanımama yönünde olduğu için 2. âyetin başındaki “bel” edatını, “bu uyarıya kulak verecekleri yerde” şeklinde çevirmeyi uygun bulduk. Burada inkârcıların belirtilen tutumlarının haklı bir gerekçeye dayanmadığı, yani onların inkârlarının, Kur’an’ın gerçekten bir öğüt ve uyarı taşımamasından yahut bir değer eksikliğinden kaynaklanmadığı; aksine câhilce bir gurur, büyüklenme ve benlik duygusuyla inatlaşma ve düşmanlık psikolojisinden doğduğu bildirilmektedir (İbn Âşûr; XXIII, 204-206). Nitekim Bakara sûresinde de (2/206) aynı tutum, “Ona, ‘Allah’tan kork!’ dense gururu kendisini günaha sürükler” şeklinde dile getirilmiştir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu Tefsiri · Cilt: 4 Sayfa: 565-566
Bu bölümün tefsirinde anılan âyetler
Diyanet, 1–2. âyetlerin açıklamasında bu âyetlere atıf yapar.
Diyanet tefsirinde bu âyetle ilgili hadis kaydı yok.