هَلْ اَتٰیكَ حَدٖیثُ الْغَاشِیَةِؕ
Diyanet meali
Dehşeti her şeyi kaplayan felaketin haberi sana geldi mi?
Kelime meali
Diyanet bu metni 1-7 âyetleri için birlikte vermiştir.
Kıyamet, dehşetiyle her şeyi kuşatıp sardığı için istiare yoluyla ona “kaplayan, bürüyen” anlamında gāşiye denmiştir (Zemahşerî, IV, 246). İbrâhim sûresinin 50. âyeti dikkate alınarak gāşiye kelimesinin “ateş” anlamına geldiği de söylenmiştir (Şevkânî, V, 499).
Müfessirler 2 ve 3. âyetlerde, zillet kaplayacağı ve yorgun bitkin düşeceği bildirilen “yüzler”le inkârcıların kastedildiğini söylemişlerdir. Onlar dünya hayatında büyüklük taslayıp inkâr bataklığına saplandıkları, müminleri küçümsedikleri, peygamberin davetini kabul etmeyi ve müminlerle eşit konumda bulunmayı kendilerine yediremedikleri için kıyamet gününde yüzlerini korku bürüyeceği; çektikleri sıkıntı ve cezadan dolayı bitkin bir halde bulunacakları ifade edilmektedir. 4. âyet inkârcıların gireceği cehennemin son derece sıcak ve kızgın olduğunu, 5. âyet ise orada kendilerine serinletici içecek yerine aşırı derecede sıcak sıvılar verileceğini bildirmektedir. 6-7. âyetlerde inkârcılara verilecek yiyeceğin kuru dikenden ibaret olacağı, ihtiyacı karşılamayıp çektikleri elem ve ıstırabın artmasından başka bir şeye yaramayacağı haber verilmektedir. Cehennemliklerin yiyecek ve içecekleri burada anlatılanlardan ibaret değildir. Meselâ Sâffât sûresinin 62, 67. âyetlerinde yiyecek olarak “zakkum ağacı”ndan, içecek olarak kaynar su karışımı bir sıvıdan; Muhammed sûresinin 15. âyetinde bağırsakları parçalayıcı bir içecekten, Hâkka sûresinin 36. âyetinde cehennemde yananların bedenlerinden akan sıvıdan söz edilmiştir. Bu örneklerde de görüldüğü üzere Kur’an’da, genellikle insanlarda belirli bir çağrışım yapması ve sonuçta bir korku ve kaygı uyandırıp günahlardan uzaklaşmaya teşvik etmesi için cehennem ve oradaki şartlar dünya hayatında korku, acı, nefret, tiksinti vb. duygular veren bazı olaylar, durumlar, maddeler için kullanılan kelimelerle, isimlerle anılmış, bu yönde tasvirler yapılmıştır. Ancak yeri geldikçe ifade edildiği gibi (meselâ bk. Mutaffifîn 83/22-28) âhiret hayatı gayb âleminden olduğu için orayla ilgili tasvirlerden mutlaka kelime ve sözlerin ifade ettiği dış mânayı anlamak ve böylece oradaki nimet veya sıkıntıların da dünyadakilerin aynısı olduğu gibi bir sonuca varmak gerekmez. Müminler bunlara inanır, mahiyetini ise Allah’ın bilgisine havale ederler; mahiyeti ne şekilde olursa olsun, son derece ağır olacağında kuşku bulunmayan uhrevî cezanın her türlüsünden kendilerini koruyacak olan bir inanç, ibadet ve ahlâka sahip olmak için çalışırlar. Sonuç olarak, Kur’ân-ı Kerîm’deki bu gibi tasvirlerin asıl amacının insanlarda böyle bir dindarlık duyarlılığını geliştirmek olduğu göz ardı edilmemelidir.
Kur'an Yolu Tefsiri Cilt:5 Sayfa: 608-609
Kaynak: Diyanet Kur’an Yolu tefsiri (aynı tefsir grubu, tefsirdeki atıf veya ters atıf).
Gâşiye 88/2 · aynı tefsir grubu
وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌۙ
O gün birtakım yüzler vardır ki zillete bürünmüşlerdir.
Gâşiye 88/5 · aynı tefsir grubu
تُسْقٰى مِنْ عَیْنٍ اٰنِیَةٍؕ
Son derece kızgın bir kaynaktan içirilirler.
Gâşiye 88/6 · aynı tefsir grubu
لَیْسَ لَهُمْ طَعَامٌ اِلَّا مِنْ ضَرٖیعٍۙ
Onlara, acı ve kötü kokulu bir dikenli bitkiden başka yiyecek yoktur.
Gâşiye 88/7 · aynı tefsir grubu
لَا یُسْمِنُ وَلَا یُغْنٖی مِنْ جُوعٍؕ
O, ne besler ne de açlıktan kurtarır.
Mutaffifîn 83/22 · tefsir atıfı
اِنَّ الْاَبْرَارَ لَفٖی نَعٖیمٍۙ
Şüphesiz iyi kimseler, Naîm cennetindedirler.
Mutaffifîn 83/23 · tefsir atıfı
عَلَى الْاَرَٓائِكِ یَنْظُرُونَۙ
Koltuklar üzerinde, (etrafı) seyrederler.
Mutaffifîn 83/24 · tefsir atıfı
تَعْرِفُ فٖی وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعٖیمِۚ
Onların yüzlerinde, nimetlerin sevincini görürsün.
Mutaffifîn 83/25 · tefsir atıfı
یُسْقَوْنَ مِنْ رَحٖیقٍ مَخْتُومٍۙ
Onlara, mühürlü (el değmemiş) saf bir içecekten içirilir.
Mutaffifîn 83/26 · tefsir atıfı
خِتَامُهُ مِسْكٌؕ وَفٖی ذٰلِكَ فَلْیَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَؕ
Onun (içiminin) sonu bir misktir (ağızda misk gibi koku bırakır) İşte yarışanlar, bunun için yarışsınlar.
Mutaffifîn 83/28 · tefsir atıfı
عَیْنًا یَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَؕ
Bir pınar ki, Allah'a yakın olanlar ondan içerler.
Bu âyet için hadis kaydı yok.
Yapay zekadan faydalanılmıştır. Hata olabilir. Lütfen hata varsa bildiriniz.