İnternette bazen "bedava oyun", "ücretsiz skin", "hediye kazandın" veya "hesabın kapanacak" gibi mesajlar görürsün. Çoğu zaman gerçek bir hediye değildir; sahte link veya dolandırıcılık tuzağıdır. Amacı seni kandırıp şifreni, paranı veya kişisel bilgini almaktır.
Bu yazı, Bilinçli İnternet ve Teknoloji serimizin beşinci bölümüdür. Amacımız seni korkutmak değil; tuzakları tanımanı ve tıklamadan önce durup düşünmeni öğretmek.
Unutma: Gerçek siteler ve oyun şirketleri senden mesajla veya garip linkle şifre istemez. "Hemen tıkla yoksa kaybedersin" baskısı çoğu zaman tuzaktır. Emin değilsen tıklama; bir büyüğe göster.
Sahte link nedir?
Sahte link, gerçek bir siteye benzeyen ama aslında başka bir adrese giden bağlantıdır. Adres çubuğunda küçük bir harf farkı olabilir. Örneğin gerçek site "oyunadi.com" iken sahte site "oyunadi-giris.net" gibi görünebilir.
Bu sayfalarda şifre, telefon veya kart bilgisi istenir. Bilgilerini girince hesabın çalınabilir veya telefonuna zararlı program inebilir.
Bedava tuzakları nasıl görünür?
| Tuzak türü | Ne yazar? | Gerçekte ne olur? |
|---|---|---|
| Bedava ödül | "Tebrikler, 1000 puan kazandın" | Şifre veya kişisel bilgi istenir |
| Acil uyarı | "Hesabın 24 saat içinde silinecek" | Korkutup sahte giriş sayfasına yönlendirir |
| Sahte çekiliş | "Tablet kazanmak için formu doldur" | Bilgiler toplanır, ödül gelmez |
| Ücretsiz uygulama | "Paralı oyunu bedava indir" | Zararlı dosya veya sahte mağaza |
| Para vaadi | "Evden para kazan, hemen başla" | Önce para yatırman istenir, sonra kaybolurlar |
Dolandırıcılık kimleri hedefler?
Herkes hedef olabilir; özellikle oyun oynayan, hediye merakı olan veya acele karar veren öğrenciler. "Herkes yapıyor", "sadece bir kez" gibi cümleler seni hızlandırmak içindir. Yavaşlamak akıllıcadır.
Gerçek hayata yakın örnekler
1. Oyun içi bedava skin mesajı
Oyunda biri "Bedava skin linki burada" yazdı. Linke tıkladın, oyunun giriş sayfasına benzeyen bir site açıldı, kullanıcı adı ve şifre istedi.
Gerçek oyunlar böyle çalışmaz. Linki kapat, hesabı engelle, şifreni değiştir. Bir büyüğe göster.
2. WhatsApp zincir mesajı
"Bu mesajı 10 kişiye ilet, bedava internet paketi gelsin" diye bir mesaj geldi.
Zincir mesajlar çoğu zaman yalandır. Kişisel bilgi veya para istemese bile başkalarını rahatsız eder. İletme.
3. Sahte banka veya ödeme uyarısı
"Kartınızdan işlem yapıldı, iptal için tıklayın" diye SMS geldi.
Bankalar böyle link göndermez. Linke tıklama. Annene veya babana göster, resmi banka uygulamasından kontrol edin.
4. Çok ucuz telefon ilanı
Sosyal medyada normal fiyatın çok altında telefon satılıyor. Önce kapora isteniyor.
Çok ucuz teklifler çoğu zaman dolandırıcılıktır. Tanımadığın kişiye para gönderme.
5. Arkadaş hesabından garip mesaj
Arkadaşının hesabından "Şu linke gir, hediye al" mesajı geldi. Ama yazım tarzı farklı.
Hesap çalınmış olabilir. Linke girme, arkadaşına başka yoldan ulaşıp haber ver.
Tıklamadan önce kontrol listesi
- Adres çubuğundaki site adı doğru mu?
- Senden şifre veya kart bilgisi istiyor mu?
- "Hemen" ve "son şans" baskısı var mı?
- Kaynağı tanıdığın resmi bir sayfa mı?
- İçine kötü bir his doğuyor mu?
Bir soruya bile şüpheyle cevap veriyorsan tıklama. Kapat ve bir büyüğe sor.
Bir tuzağa düştüysen
- Şifreni hemen değiştir.
- Kart bilgisi verdiysen annene veya babana söyle.
- Hesabı bildir ve engelle.
- Gerekirse ekran görüntüsü al, yardım iste.
Velilere küçük bir not: Çocuğunuza "hiçbir linke tıklama" demek yerine, şüpheli linki tıklamadan önce sormasını teşvik edin. Ailede "garip mesaj gelirse birlikte bakarız" kuralı güven verir.
Sırada ne var?
Sıradaki bölümde tanımadığın biriyle sohbet ve grooming riski konusunu ele alacağız.
Bedava çoğu zaman pahalıya patlar. Durup düşünmek seni korur.
