Analog pin
Sürekli değişen gerilimi sayısal değere çeviren giriş. Arduino'da A0–A5 gibi pinler analog okuma yapar.
Örnek: Potansiyometre analogRead(A0) ile okunur.
📖 BT Mini Sözlük
Derslerde ve atölyede sık geçen terimler — öğrenci, veli ve ziyaretçiler için kısa açıklamalar.
A
ADC
Analog-Digital Converter — analog gerilimi dijital sayıya çeviren devre. Arduino analog pinleri ADC içerir.
Örnek: analogRead() 0–1023 arası değer döner (10 bit).
B
Breadboard
Lehim gerektirmeden devre kurmaya yarayan delikli prototipleme tahtası. Satırlar kısa devre yapar; ortadaki kanal entegre yerleşimi içindir.
Örnek: 5V ve GND rayları genelde üst ve alt şeritlerdedir.
Breadboard jumper
Breadboard üzerinde pinleri birbirine bağlamak için kullanılan kısa kablolar (erkek-erkek, erkek-dişi).
Örnek: Renk kodları güç ve sinyal hatlarını ayırmayı kolaylaştırır.
D
Dijital pin
Yalnızca HIGH veya LOW (1/0) durumunda çalışan giriş/çıkış pini.
Örnek: digitalWrite(13, HIGH) LED'i yakar.
DAC
Digital-Analog Converter — dijital değeri analog çıkışa çevirir. Bazı kartlarda gerçek DAC pini bulunur.
Örnek: ESP32 bazı pinlerde dahili DAC sunar.
Debouncing
Titreşim giderme — mekanik butonun kısa süreli yanlış çoklu tetiklemesini yazılımla filtreleme.
Örnek: delay(50) veya millis() ile zaman kontrolü yapılır.
Duty cycle
PWM periyodunda HIGH süresinin yüzdesi. %0 tam kapalı, %100 tam açık anlamına gelir.
Örnek: %75 duty → LED daha parlak yanar.
F
Firmware
Donanım üzerinde çalışan gömülü yazılım. Arduino'ya yüklediğiniz sketch firmware sayılır.
Örnek: Yükleme sonrası kart resetlenir ve kod çalışır.
G
GPIO
General Purpose Input/Output — mikrodenetleyici pinlerinin giriş veya çıkış olarak kullanılması. Sensör okumak veya LED/motor sürmek için temel kavramdır.
Örnek: Arduino'da pin 13 çıkış olarak LED sürebilir.
GND
Ground — devrenin ortak referans (toprak) noktası. Tüm bileşenlerin negatif uçları burada birleşir.
Örnek: Breadboard alt rayı genelde GND hattıdır.
I
I2C
Inter-Integrated Circuit — iki telli seri haberleşme protokolü. Sensör ve ekran modüllerinde SDA/SCL pinleriyle kullanılır.
Örnek: OLED ekranlar genelde I2C adresi 0x3C ile bağlanır.
Interrupt
Kesme — belirli bir olay olduğunda ana programı durdurup öncelikli kod çalıştırma mekanizması.
Örnek: Buton basımında attachInterrupt() kullanılır.
IDE
Integrated Development Environment — kod yazma, derleme ve yükleme ortamı. Arduino IDE bu iş için kullanılır.
Örnek: Kod yaz → Doğrula → Yükle adımları sırayla yapılır.
L
LED direnci
LED'i aşırı akımdan korumak için seri bağlanan direnç. Değer LED rengine ve besleme gerilimine göre seçilir.
Örnek: 5V kırmızı LED için ~220Ω uygundur.
Library
Hazır fonksiyon paketi. Sensör veya modül sürücülerini hızlı kullanmak için #include ile eklenir.
Örnek: #include <Wire.h> I2C için gereklidir.
LDR
Light Dependent Resistor — ışığa duyarlı direnç. Ortam aydınlığına göre direnci değişir.
Örnek: Gece lambası devrelerinde sık kullanılır.
O
Ohm kanunu
V = I × R ilişkisi: gerilim, akım ve direnç arasındaki temel elektrik yasası.
Örnek: 9V ve 1kΩ → I ≈ 9 mA.
Open source
Kaynak kodu açık ve özgürce kullanılabilen yazılım/donanım modeli. Arduino ekosistemi büyük ölçüde açık kaynaklıdır.
Örnek: Kütüphaneler GitHub'da incelenebilir ve geliştirilebilir.
P
PWM
Pulse Width Modulation — darbe genişliği modülasyonu. Dijital pinden analog benzeri çıkış elde etmek için kullanılır; motor hızı ve LED parlaklığında yaygındır.
Örnek: analogWrite(pin, 128) yaklaşık %50 duty cycle verir.
Pull-up
Giriş pininin belirsiz (yüzen) kalmaması için dahili veya harici dirençle HIGH seviyeye çekilmesi. Buton okumada sık kullanılır.
Örnek: INPUT_PULLUP ile dahili pull-up açılabilir.
Paralel bağlantı
Bileşenlerin aynı iki nokta arasına bağlanması; gerilim ortaktır, akımlar toplanır.
Örnek: LED'ler paralel bağlanırsa her biri ayrı direnç ister.
Pull-down
Giriş pinini LOW seviyeye çeken direnç. Buton HIGH okunacaksa pull-down kullanılabilir.
Örnek: Harici 10kΩ direnç GND'ye bağlanır.
PID
Oransal-İntegral-Türev kontrol algoritması. Hedef değere göre motor veya ısıtıcı çıkışını ayarlar.
Örnek: Çizgi izleyen robotlarda hata düzeltme için kullanılır.
Potansiyometre
Döner ayarlı direnç. Analog girişe bağlanarak kullanıcıdan sürekli değer okunur.
Örnek: A0 pinine bağlı pot ile LED parlaklığı ayarlanır.
R
Röle
Elektromanyetik anahtar — düşük gerilimle yüksek güçlü devreyi açıp kapatır.
Örnek: 220V lamba Arduino'dan röle ile kontrol edilir.
S
Seri bağlantı
Bileşenlerin uç uca bağlanması; akım her elemandan aynı geçer, gerilimler toplanır.
Örnek: İki 1kΩ direnç seri → toplam 2kΩ.
SPI
Serial Peripheral Interface — yüksek hızlı senkron seri haberleşme. MOSI, MISO, SCK ve CS pinleri kullanılır.
Örnek: SD kart modülleri SPI üzerinden okunur.
Sketch
Arduino IDE'de yazılan program dosyası. setup() ve loop() fonksiyonlarından oluşur.
Örnek: void setup() bir kez, loop() sürekli çalışır.
Serial Monitor
Arduino'dan gelen metin verisini bilgisayarda gösteren araç. Hata ayıklama için debug çıktısı yazdırılır.
Örnek: Serial.println("Merhaba"); ekrana yazar.
T
Transistör
Küçük akımla büyük akımı anahtarlama elemanı. Röle veya motor sürmek için kullanılır.
Örnek: BC337 ile Arduino pini motoru doğrudan süremez, transistör gerekir.
U
UART
Universal Asynchronous Receiver-Transmitter — seri port haberleşmesi. TX ve RX pinleri karşılıklı bağlanır.
Örnek: Serial Monitor UART üzerinden çalışır.
Ultrasonik sensör
Ses dalgası gönderip yansıma süresinden mesafe ölçen sensör (HC-SR04 gibi).
Örnek: Trig/Echo pinleri ile cm cinsinden okuma yapılır.
V
Voltaj bölücü
İki dirençle giriş gerilimini oransal olarak düşürme. Analog pinin maksimum gerilimini aşmamak için kullanılır.
Örnek: 12V ölçmek için 10k ve 2.2k bölücü kullanılabilir.
VCC
Besleme gerilimi hattı — genelde +5V veya +3.3V pozitif uç.
Örnek: Sensör VCC pini Arduino 5V'a bağlanır.